|
 Powrót do spisu marek
Strona firmowa
HISTORIA
PZL-Świdnik SA
Polski przemysł lotniczy sięga swymi tradycjami niemal samych narodzin światowego lotnictwa. W 1910 roku w
Warszawie założono wytwórnię samolotów "Aviata". W listopadzie 1918 roku utworzono w Warszawie zakład pod nazwą
Centralne Warsztaty Lotnicze. W 1920 roku powstaje wytwórnia samolotów: Zakłady Mechaniczne Plage i Laśkiewicz w
Lublinie. W 1936 roku po upaństwowieniu zmieniono nazwę tychże zakładów na: Lubelska Wytwórnia Samolotów (LWS).
Następne wytwórnie powstały w 1923 roku: Podlaska Wytwórnia Samolotów (PWS) w Białej Podlaskiej i Wytwórnia "Samolot"
w Poznaniu. Pierwszą państwową wytwórnią samolotów były Państwowe Zakłady Lotnicze (PZL) w Warszawie,
utworzone w 1928 roku.
Historia powstania zakładu lotniczego w Świdniku wywodzi się z roku 1938, co związane jest z powstaniem
tutejszego lotniska. 4 czerwca 1939 roku odbyło się oficjalne otwarcie i poświęcenie szkoły pilotów Ligi Obrony
Powietrznej i Przeciwgazowej przy lotnisku w Świdniku. Obiekt szkoły i hangary posłużyły jednakże tylko do września
1939, gdyż zostały zniszczone podczas bombardowania. W okresie okupacji lotnisko i szkoła były wykorzystywane
przez Niemców, a przed wycofaniem się w 1944 roku zostały doszczętnie zniszczone.
W oparciu o tradycje międzywojennego przemysłu lotniczego Lubelszczyzny, wywodzące się z dawnej Lubelskiej
Wytwórni Samolotów i Podlaskiej Wytwórni Samolotów, jak również wykorzystując bazę w postaci lotniska, władze
państwowe podjęły decyzję o lokalizacji i budowie przedsiębiorstwa lotniczego w Świdniku.
Prace projektowe rozpoczęto w pierwszym półroczu 1949 roku, a pierwsze założenia zostały opracowane w miesiącach
kwiecień-czerwiec tegoż roku, przez Wydział Inwestycji i Odbudowy Wytwórni Sprzętu Komunikacyjnego - Warszawa Okęcie,
będący w ówczesnym czasie głównym inwestorem odbudowy i rozbudowy krajowego przemysłu lotniczego. Założenia te,
30 czerwca 1949 roku, przesłano do Biura Projektowania Zakładów Przemysłowych "Prozamet" w Gliwicach, gdzie przystąpiono
do wstępnych prac nad opracowaniem dokumentacji technicznej, w postaci założeń ogólnych oraz projektu budowy Zakładu
Nr 5 w Świdniku. Do wykonania projektów technicznych i realizacji budowy od maja 1950 roku do grupy projektantów
dołączono m.in. Zakład Mechaniki Budowli Politechniki Gdańskiej i Poznańskiej, Warszawskie Biuro Projektów Budownictwa
Przemysłowego.
Dnia 1 stycznia 1951 roku Centralny Zarząd Przemysłu Sprzętu Komunikacyjnego w Warszawie, w oparciu o Uchwałę
Rady Ministrów, Zarządzenie Ministra Przemysłu Ciężkiego z dnia 14.12.1950 roku powołał Zakład WSK Nr 5 w Świdniku.
Największe nasilenie prac budowlanych miało miejsce w latach 1950-1953. Pierwsze hale zbudowano w latach 1950-1952, z
konstrukcji przeniesionych z Krzesin koło Poznania, zaś od roku 1953 oddano do użytku podstawowe obiekty produkcyjne,
pomocnicze i usługowe.
W 1951 roku Wytwórnia otrzymała zadanie obejmujące uruchomienie produkcji metalowego samolotu myśliwskiego
MIG-15, na licencji radzieckiej, z silnikiem odrzutowym. Obsada kadrowa oprócz Świdnika pochodziła m.in. z dawnej
Lubelskiej Wytwórni Samolotów, Podlaskiej Wytwórni Samolotów, WSK Mielec, WSK Okęcie, WSK Wrocław, WSK Rzeszów.
Po dostarczeniu dokumentacji licencyjnej MIG-15, w skład której wchodziły: kompletne rysunki konstrukcyjne,
szczegółowe procesy technologiczne, rysunki oprzyrządowania i narzędzi, warunki techniczne, normy i inne procesy
pomocnicze, przystąpiono do tłumaczenia tychże materiałów i adaptacji do warunków miejscowych. Równolegle tę samą
produkcję uruchamiano w WSK Mielec, gdzie także wykonywano tłumaczenia i szkolono pracowników WSK Świdnik.
Pod koniec 1952 roku ówczesny Centralny Zarząd Przemysłu Sprzętu Komunikacyjnego dokonał zasadniczych zmian
w strukturze produkcji WSK Świdnik. Zdecydowano, że Swidnik z zakładu finalnego stanie się kooperantem Mielca,
wykonując tylko: skrzydła, statecznik, łoże silnika, lawetę i fotel pilota. W 1952 roku wyprodukowano pierwsze
skrzydła i usterzenia, które przekazano do WSK Mielec, gdzie odbywał się montaż tych samolotów, nazwanych u nas LIN-1.
W 1953 roku uruchomiono jeszcze wykonawstwo tylnej części kadłuba.
Jeszcze w 1953 roku zakład prowadził wstępne studia nad ewentualnym uruchomieniem produkcji sprężarek chłodniczych,
a także samolotu TS-8 "Bies". Jednakże w 1954 roku świdnicki zakład wytypowano ostatecznie na pierwszego i jedynego
producenta śmigłowców. Drugim profilem produkcyjnym stała się oprócz wytwarzania śmigłowców produkcja motocykli.
W pierwszej kolejności przystąpiono do przygotowania licencyjnej produkcji śmigłowca Mi-1, w drugiej
do uruchomienia produkcji motocykla MO6, z silnikiem o pojemności skokowej 125 cm3. Podobnie jak w przypadku
uruchomienia produkcji MIG-15, należało przetłumaczyć i adoptować dokumentacje rosyjską na śmigłowiec Mi-1.
Choć seryjne śmigłowce, całkowicie wykonane w Świdniku, zaczęły opuszczać zakład w 1957 roku, to pierwsze cztery
dostarczone w częściach przez licencjodawcę były gotowe w 1956 roku.
Od tego czasu Świdnik stał się ówcześnie jednym z sześciu producentów śmigłowców na świecie.
W dniu 28 września 1957 odbyła się uroczystość nadania świdnickiej wytwórni imienia słynnego konstruktora
lotniczego inż. Zygmunta Puławskiego. Od tej chwili pełne brzmienie nazwy zakładu brzmi: Wytwórnia Sprzętu Komunikacyjnego
imienia Zygmunta Puławskiego "PZL-Świdnik". W 1958 roku przed główną bramą wjazdową ustawiono cokół,
a na nim wykonany w metalu model samolotu myśliwskiego P-7, konstrukcji inż. Z. Puławskiego.
WSK Świdnik było przedsiębiorstwem wielozakładowym, w skład którego wchodziły: Zakład macierzysty w Świdniku
z Zakładem Produkcji Lotniczej, Zakładem Produkcji Motoryzacyjnej, Zakładem Usług Agrolotniczych oraz Ośrodkiem
Badawczo-Rozwojowym Sprzętu Komunikacyjnego i powstałym w 1969 Zakładem Terenowym w Tomaszowie Lubelskim.
Oprócz sprzętu lotniczego WSK Świdnik wytwarzała szereg innych wyrobów. Najszerzej wytwarzanym był motocykl.
Rozpoczęcie produkcji pojazdu jednośladowego nastąpiło w 1954 roku. W następnym roku wyprodukowano 3126 sztuk
motocykli WSK.
W roku 1963 z ówczesnego Związku Radzieckiego przejęto licencję na produkcję śmigłowca Mi-2. Seryjna
produkcja śmigłowca Mi-2 została rozpoczęta w 1965 roku.
W latach 1972-1977 w WSK "PZL-Świdnik" uruchomiono i prowadzono produkcję wyczynowego szybowca SZD-30 Pirat.
Po zakończeniu produkcji w Świdniku przekazano ją do SZLS Delta Bielsko Biała, skąd pochodziła konstrukcja
tego szybowca. Przedsiębiorstwo WSK Świdnik było też wytwórcą od roku 1967 pomp i sprzęgieł do samochodów
ciężarowych JELCZ i autobusów na licencji BERLIET oraz chłodni instalowanych na podwoziach samochodów STAR i JELCZ.
Zarządzeniem Ministra Przemysłu Maszynowego został utworzony z dniem 17 sierpnia 1967 roku przy WSK Świdnik
- Zakład Doświadczalny Budowy śmigłowców. Działalność zakładu doświadczalnego związana była z
realizacją tematów modernizujących i rozwijających konstrukcyjnie produkowane wyroby, uruchamiając nowe
ich wersje. Zadania te realizowane były z Moskiewskim Zakładem Śmigłowcowym, Instytutem Lotnictwa, Politechniką
Warszawską, Politechniką Krakowską, Uniwersytetem Marii Curie-Skłodowskiej, Wojskową Akademią
Techniczną. Następnie na podstawie Zarządzenia Ministra Przemysłu Maszynowego z dnia 18 marca 1972 roku
Zakład Doświadczalny WSK został przekształcony w Ośrodek Badawczo-Rozwojowy Sprzętu Komunikacyjnego. Profil
działalności ośrodka na tle bazy badawczo-rozwojowej branży lotniczej ukierunkowany został głównie na kompleksowe
prowadzenie prac badawczo-rozwojowych, konstrukcyjnych, technologiczno-projektowych i doświadczalnych w zakresie
śmigłowców i motocykli.
Z udziałem OBR i Zakładu Terenowego w Tomaszowie Lubelskim oraz Zakładu Terenowego w Lubowidzu realizowano produkcję
wyrobów motoryzacyjnych. Zakład w Tomaszowie produkował głównie części i zespoły motocyklowe, natomiast zakład w
Lubowidzu lotnicze elementy z laminatów.
Przełomowym momentem w historii zakładowego Ośrodka Badawczo-Rozwojowego był rok 1974. Wówczas rozpoczęto po raz
pierwszy w kraju prace nad własnym projektem śmigłowca. Były to prace nad powstaniem konstrukcji śmigłowca
PZL-Sokół.
W roku 1976 uruchomiono w WSK Świdnik wytwarzanie zespołów rosyjskiego aerobusu IŁ-86 (później także do IŁ-96):
sterów kierunku i wysokości oraz lotek. Wprowadzone zostały nowe dla zakładu technologie: klejenie zespołów o dużych
gabarytach, obróbkę mechaniczną skomplikowanych kształtów.
Wynikiem tej kooperacji było późniejsze uruchomienie w Świdniku produkcji kadłuba i innych zespołów samolotu
AN-28.
Do początku lat osiemdziesiątych w WSK Świdnik wyprodukowano łącznie ponad 5000 szt. śmigłowców
Mi-2, ponad 2 mln. sztuk motocykli, ponad 70 tys. szt. sprzęgieł.
Obecnie działalność PZL-Świdnik obejmuje segmenty:
- produkcja śmigłowców
- usługi remontowe
- produkcja części zamiennych do śmigłowców
- produkcja szybowców
- produkcja kooperacyjna
- pozostałe usługi technologiczne lotnicze, odkuwki i normalia
- usługi w zakresie prac badawczo-rozwojowych
- usługi nieprzemysłowe
|
